Waarom mijn kroonluchter aan de Oosthaven begon te knipperen

Om kwart over zeven, net als de lantaarns langs de gracht aanfloepen, draai ik de dimmer in de voorkamer graag een kwartslag terug. Dat is het moment waarop dit huis op zijn mooist is. Smalle kamer, balken van vóór mijn overgrootouders, een raam dat uitkijkt op het water van de Oosthaven en een oude koperen kroonluchter die ik op een veiling in Schoonhoven heb gekocht. Twee weken geleden begon die kroonluchter te knipperen alsof er een onzichtbare fotograaf in de kamer stond.

Dat zat zo. Ik had in de zomer eindelijk de laatste gloeilampen vervangen door ledlampen met zo’n mooi oranje gloeidraadje erin. Overdag merk je niets. Maar zodra ik ging dimmen, begon het. Eerst een licht trillen, daarna flikkeren en uit de schakelaar kwam een zacht gezoem, zoals van een vlieg die tegen een ruit zit. In de achterkamer, waar drie spotjes op een andere dimmer hangen, gingen de lampjes bij de laagste stand gewoon helemaal uit.

Een huis dat ouder is dan elektriciteit

Wie in de Goudse binnenstad woont, weet dat de leidingen in dit soort panden een geschiedenis op zich zijn. Bij ons is de elektra ooit, ik schat in de jaren zeventig, in de muren gefreesd en daarna nog een paar keer aangevuld door eerdere bewoners. De dimmers stammen uit die tijd. Grote draaiknoppen, crèmekleurig, met een klik als je ze uitzet. Ik vond ze charmant.

Een vriendin die aan de Hoge Gouwe woont, had precies hetzelfde gehad en wist ook waar het aan lag. Haar raad was om er niet zelf aan te gaan sleutelen in een huis met bedrading van onbekende leeftijd. Dus belde ik de volgende ochtend een elektricien Gouda, vooral omdat ik wilde weten of het aan de lampen lag, aan de dimmers of aan iets ergers achter het stucwerk.

Wat een dimmer eigenlijk doet

De uitleg die ik kreeg, staande in mijn voorkamer met de kroonluchter knipperend boven ons hoofd, was verrassend helder. Zo’n oude dimmer is gemaakt voor gloeilampen, die samen al gauw een paar honderd watt trekken. Een ledlamp gebruikt daar maar een fractie van. Veel oude dimmers hebben een minimale belasting nodig om rustig te kunnen regelen, en met vijf ledlampjes kom je daar niet aan. Het gevolg is precies wat ik zag: trillen, flikkeren, zoemen. Daarbij is ook niet elke ledlamp dimbaar, en lampen die dat wel zijn reageren lang niet allemaal even goed op elke dimmer.

De oplossing was minder dramatisch dan ik vreesde. Nieuwe dimmers die voor led geschikt zijn, en voor de achterkamer andere spotjes die wel goed samenwerken met zo’n dimmer. Hij keek meteen ook even achter de schakelaars, omdat hij in panden uit deze buurt geregeld oude verbindingen tegenkomt. Bij mij viel dat mee, op één doos na die hij opnieuw heeft aangesloten.

De knop is weg, het licht is beter

Mijn crèmekleurige draaiknoppen liggen nu in een la. De nieuwe dimmers zien er strakker uit dan ik had gewild, maar het licht is rustiger dan het ooit is geweest. De kroonluchter gloeit weer, zonder trillen, tot op de laagste stand. Ook geen gezoem meer.

Wat me is bijgebleven, is dat zoveel mensen hier in de binnenstad met precies hetzelfde zitten. Je woont in een pand met scheve vloeren en dikke muren, je wil dat het ’s avonds warm en zacht is, en je stapt over op ledlampen omdat dat nu eenmaal moet. Daarna blijkt de techniek van vijftig jaar terug niet mee te willen. Toen een buurvrouw van verderop aan de gracht laatst vroeg wie er bij mij was geweest, heb ik haar gewoon het nummer van die elektricien Gouda gegeven.

In december, met Gouda bij Kaarslicht, gaan op de Markt de lampen uit en branden er alleen nog kaarsen. Dan zet ik de dimmer in de voorkamer op zijn allerlaagst en kijk ik hoe het licht van de kroonluchter op het water valt. Rustig, en voor het eerst sinds de zomer zonder fotograaf.